آیین نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات

مصوب :۱۳۹۱/۸/۲۱

با اصلاحات مورخ ۱۳۹۱/۹/۲۹

فصل اول ـ تعاریف

ماده۱ـ در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:

الف ) قانون: قانون حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات ـ مصوب ۱۳۸۹

ب ) صندوق: صندوق نوآوری و شکوفایی موضوع ماده (۵) قانون.

ج ) شورا: شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری.

د ) تجاری سازی: فعالیتهای مرتبط با عرضه محصول یا خدمت جدید مبتنی بر ایده ها یا فناوریهای جدید که شامل تمامی فرایندهای مرتبط از جمله ثبت اختراع، ارزش گذاری فناوری، اعطای امتیاز، انتقال و انتشار و کسب سایر فناوریهای مورد نیاز (مکمل) و پرداخت حق الامتیازهای مرتبط، جذب سرمایه و منابع (نمونه سازی، طراحی صنعتی فرایند یا محصول جدید، انجام آزمونها و دریافت تأییدیه های لازم، تولید آزمایشی، بازاریابی و رفع اشکال) و همچنین خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری سازی (شامل فعالیتهای مشاوره، مدیریت فناوری، طراحی محصول و فرایند، خدمات استانداردسازی، اندازه سنجی و خدمات آزمایشگاهی) میشود.

هـ ) سرمایه گذاری ریسک پذیر: سرمایه گذاری در شرکتهای جوان و نوپا که مبتنی بر فناوری و نوآوری شکل گرفته و در معرض ریسکهای بالا و غیرمتعارف هستند و براساس ارزیابیهای کارشناسی دارای رشد فراوان در آینده خواهند بود.

و)عامل صندوق: بانکهای عامل، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر صندوقهای مالی دارای مجوز قانونی طرف قرارداد صندوق.

ز) دستگاه اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری.

ماده۲ـ شرکتها و مؤسساتی که در زمینه «گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری» و «تجاریسازی نتایج تحقیق و توسعه شامل (طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده بالا» فعالیت میکنند، شرکت یا مؤسسه دانش بنیان محسوب میشوند.

تبصره۱ـ فعالیتهایی نظیر برگزاری و شرکت در همایشهای علمی، خدمات کتابداری، آموزش و کارآموزی، فعالیتهای عادی و روزمره نرمافزاری و سایر فعالیتهایی که هدف آنها طراحی محصـولات یا خدمات یا بهبود کیفیت آنها نیست، از فعالیتهای دانش بنیان به شمار نمی روند.

تبصره۲ـ نمایندگی شرکتهای خارجی و شرکتهای واردکننده محصولات دانش بنیان که به امر تجارت میپردازند، از شمول این آیین نامه خارج هستند.

تبصره۳ـ شرکتهای دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و شرکتها و مؤسساتی که بیش از پنجاه درصد از مالکیت آنها متعلق به شرکتهای دولتی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی باشد، مشمول حمایت های قانون نیستند.

ماده۳ـ در اجرای مفاد ماده (۲) قانون و به منظور تدوین حوزههای فعالیتهای دانش بنیان و معیارهای تشخیص مصادیق شرکتها و مؤسسات دانش بنیان، و نظارت بر اجرای این ماده، کارگروهی زیر نظر رییس شورا متشکل از اعضای زیر تشکیل میشود:

الف ـ نماینده رییس شورا (رییس)

ب ـ نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

ج ـ نماینده معاونت علمی و فناوری رییس جمهور

د ـ نماینده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

هـ ـ نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت

و ـ نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

ز ـ مدیرعامل صندوق

ماده۴ـ به منظور استفاده شرکتها و مؤسسات دانش بنیان از کمکها و تسهیلات و سایر حمایتهای پیشبینی شده در قانون، صندوق موظف است نسبت به بررسی وضعیت اقتصادی و مالی شرکتها و مؤسسات یاد شده اقدام کند.

فصل دوم ـ اعطای کمک

ماده۵ ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان دارای بیش از پنجاه نفر نیروی انسانی متخصص و باسابقه فعالیت بیش از پنج سال، می‌توانند در صورت تشکیل کنسرسیوم، جهت فعالیت‌های موضوع این آیین‌نامه با مشارکت دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها و شرکت‌های داخلی و خارجی مشروط به تعلق اکثریت سهام آن به شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان داخلی، تا بیست درصد از هزینه فعالیت‌های تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه و طرح‌های مربوط خود را در ازای ارائه اسناد اثبات‌کننده، کمک دریافت کنند.

ماده۶ ـ درصورتی‌که شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان جهت انجام فعالیت‌های تحقیق و توسعه و تجاری‌سازی از نظام بانکی تسهیلات اخذ کنند، صندوق می‌تواند بخشی از سود تسهیلات یادشده را در قالب قرارداد با بانک عامل اعطا نماید.

ماده۶ مکررـ صندوق مجاز است در اجرای ماده (۵) قانون، تا پنجاه‌درصد هزینه‌های طرح‌های تجاری‌سازی نتایج تحقیق و توسعه «مهم» و «ویژه» شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان فاقد توانایی مالی را با تأیید هیئت‌امنای صندوق، کمک بلاعوض نماید.

فصل سوم ـ تسهیلات

ماده۷ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان جهت فعالیت‌های ثبت اختراع، کسب فناوری (دریافت حق امتیاز) و نمونه‌سازی می‌توانند از تسهیلات قرض‌الحسنه صندوق پس از بررسی طرح تجاری توسط صندوق یا عامل صندوق با دوره بازپرداخت حداکثر سه‌ساله استفاده کنند.

ماده۸ ـ شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات پشتیبانی تخصصی تجاری‌سازی نیز می‌توانند برای انجام خدمات یادشده، از تسهیلات قرض‌الحسنه صندوق استفاده کنند.

ماده۹ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان جهت فعالیت‌های تا قبل از تولید صنعتی از قبیل هزینه اولیه تجهیز کارگاه و آماده‌سازی خط تولید، طراحی صنعتی، انجام آزمون و رفع اشکال، تولید آزمایشی و بازاریابی می‌توانند از محل منابع صندوق از تسهیلات میان‌مدت (حداکثر پنج‌ساله) با نرخ ترجیحی (تا سقف پنج درصد پایین‌تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هرسال) استفاده کنند. تشخیص نوع تضمین موردنیاز، بر عهده صندوق خواهد بود.

ماده۱۰ـ صندوق موظف است به‌منظور تولید صنعتی با مشارکت حداکثر پنجاه‌درصدی با بانک‌ها، مؤسسات مالی و اعتباری یا صندوق‌های مالی مرتبط از طریق گشایش خطوط اعتباری مشترک نزد بانک‌ها و مؤسسات یادشده امکان دریافت تسهیلات بلندمدت (حداکثر هفت‌ساله) با نرخ ترجیحی (تا سقف هفت درصد پایین‌تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هرسال) را برای تأمین قسمتی از هزینه‌های تهیه مکان و خرید و نصب ماشین‌آلات و تجهیزات موردنیاز شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، فراهم کند.

ماده۱۱ـ جهت تأمین سرمایه در گردش شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، صندوق مجاز است با مشارکت حداکثر سی‌درصدی با بانک‌ها و سایر مؤسسات و صندوق‌های مالی و از طریق این مؤسسات اقدام به ارائه تسهیلات کوتاه‌مدت (حداکثر یک‌ساله) با نرخ ترجیحی تا سقف حداکثر هفت درصد پایین‌تر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار نماید.

ماده۱۲ـ به‌منظور حمایت از توسعه بازار محصولات و خدمات دانش‌بنیان، صندوق مجاز است نسبت به اعطای تسهیلات برای فروش اقساطی، لیزینگ و سایر موارد با نرخ ترجیحی به شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از طریق عامل صندوق اقدام نماید.

ماده۱۳ـ صندوق موظف است جهت خرید سهام شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، تسهیلات خرید با نرخ ترجیحی به افراد یا بنگاه‌های فعال اقتصادی و صنعتی موجود ارائه کند. تسهیلات یادشده به اشخاص حقیقی و حقوقی که سهام مذکور را ترجیحاً از صندوق‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر یا از طریق بازار فرا بورس خریداری کنند، اعطا می‌شود.

ماده۱۳ مکرر ـ صندوق مجاز است به شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیانی که دارای طرح‌های تجاری‌سازی حائز اهمیت هستند، اما فاقد توانایی کافی برای تأمین مشارکت بانک‌ها هستند، تسهیلات موضوع مواد (۱۰) و (۱۱) را پس از تأیید هیئت عامل بر اساس دستورالعمل ابلاغی به‌طور صد درصد (۱۰۰%) اعطا کند.

فصل چهارم ـ ضمانت‌نامه و بیمه

ماده۱۴ـ به‌منظور پوشش کسر وثیقه تسهیلات دریافتی شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری، صندوق نسبت به ارائه خدمات ضمانت‌نامه اعتباری (تا سقف هفتاد درصد وثایق) اقدام می‌کند.

ماده۱۵ـ به‌منظور پوشش ریسک قراردادها و تسهیل شرایط حضور در مناقصه برای شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، صندوق نسبت به پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت‌نامه و تسهیل روند دریافت آن با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با بانک‌ها و مؤسسات ذیربط اقدام می‌کند. این خدمات شامل ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه، پیش‌پرداخت، حسن انجام کار و سایر موارد مرتبط می‌باشد.

ماده۱۶ـ به‌منظور پوشش ریسک به‌کارگیری فناوری‌های داخلی عرضه‌شده توسط شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، صندوق نسبت به ارائه خدمات ضمانت‌نامه‌ای به‌منظور پوشش ریسک دانش فنی از طریق مؤسسات تخصصی ذیربط اقدام می‌نماید. نوع حمایت این ماده شامل پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانت‌نامه و تسهیل روند دریافت آن با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با ارائه‌دهندگان ضمانت‌نامه می‌گردد.

تبصره ـ در صورت عدم امکان به‌کارگیری مؤسسات تخصصی موجود، صندوق می‌تواند پس از طی مراحل قانونی نسبت به حمایت از ایجاد مؤسسات تخصصی با مشارکت سایر نهادهای ذی ربط اقدام نماید.

ماده۱۷ـ در اجرای بند (هـ) ماده (۳) قانون و به‌منظور کاهش خطرپذیری محصولات و خدمات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، بیمه مرکزی ایران مکلف است پوشش بیمه‌ای مناسب را در مراحل طراحی، تولید، عرضه و به‌کارگیری این نوع محصولات و خدمات طراحی و ایجاد نماید.

فصل پنجم ـ مشارکت

ماده۱۸ـ به‌منظور توسعه سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر، صندوق برای تأسیس و توسعه شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر تا سقف چهل‌ونه درصد سهام، مشارکت نماید و حداکثر پس از پنج سال سهام خود را واگذار نماید.

ماده ۱۸ مکررـ صندوق مجاز است بر اساس دستورالعمل مصوب هیئت‌امنا نسبت به مشارکت در طرح‌های تجاری‌سازی شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان اقدام نماید.

فصل ششم ـ معافیت‌های مالیاتی و گمرکی

ماده۱۹ـ به‌منظور تکمیل چرخه سرمایه‌گذاری خطرپذیر و امکان استفاده شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از بازار سرمایه، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است نسبت به تعیین و تسهیـل سازوکار عرضـه سهـام شرکت‌های دانش‌بنیان در بازار فرا بورس، دستورالعمل‌های اجرایی لازم را تهیه و ابلاغ نماید.

ماده۲۰ـ درآمدهای مشمول مالیات شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان ناشی از قراردادها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان به مدت پانزده سال از مالیات موضوع ماده (۱۰۵) قانون مالیات‌های مستقیم معاف هستند.

ماده۲۱ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان از پرداخت هزینه‌های عوارض و حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند.

ماده۲۲ـ در اجرای ماده (۳) قانون وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است دستورالعمل اجرایی این فصل را ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور و گمرک ایران ابلاغ نماید.

فصل هفتم ـ اولویت‌دهی به شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و سایر حمایت‌ها

ماده۲۳ـ پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی موظف‌اند نسبت به اولویت‌دهی در استقرار شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان اقدام کنند.

ماده۲۴ـ صندوق حداقل سی درصد کمک‌ها، تسهیلات و سرمایه‌گذاری‌های خود را به شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در مراکز رشد علم و فناوری، پارک‌های علم و فناوری، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تخصیص دهد.

ماده۲۵ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان در مناقصات قراردادهای پژوهشی، فناوری و تجاری‌سازی و عرضه کالاهای دانش‌بنیان ساخت داخل دستگاه‌های اجرایی حائز اولویت هستند.

تبصره۱ـ دستگاه اجرایی پس از دریافت تأییدیه صلاحیت شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، امتیاز ارزیابی کیفی و فنی آن‌ها را با ضریب ۲/۱ (۱۲۰ درصد) محاسبه می‌کنند. برای شرکت‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تا ضریب ۵/۱ (صد و پنجاه‌درصد) قابل‌افزایش است.

تبصره۲ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان برای ارائه و فروش محصولات و خدمات دانش‌بنیان خود در مناقصات دولتی مشمول تخفیف پنجاه‌درصدی در مبلغ سپرده شرکت در مناقصه می‌شوند.

ماده۲۶ـ دستگاه‌های اجرایی می‌توانند حداقل یک درصد مبلغ خرید کالا یا خدمات با مبدأ خارجی را در راستای تحقیق و توسعه، طراحی، تجاری‌سازی و ساخت داخل کالا یا خدمات مذکور از طریق شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان هزینه کنند.

ماده۲۷ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذیربط در اجرای تبصره (۲) ماده (۱) قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی و اجرایی کشور در اجرای پروژه‌ها و ایجاد تسهیلات به‌منظور صدور خدمات ـ مصوب ۱۳۷۵ـ فهرست نیازهای فناورانه، تجهیزات و مواد اولیه موردنیاز دستگاه‌های اجرایی مندرج در قانون مذکور را به شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان نیز اعلام نماید.

ماده۲۸ـ در اجرای ماده (۹) قانون و به‌منظور ایجاد و توسعه شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، اجازه داده می‌شود واحدهای پژوهشی، فناوری و مهندسی مستقر در پارک‌های علم و فناوری در جهت انجام مأموریت‌های محوله از مزایای قانونی مناطق آزاد در خصوص روابط کار، معافیت‌های مالیاتی و عوارض سرمایه‌گذاری خارجی و مبادلات مالی بین‌المللی برخوردار شوند.

تبصره ـ آیین‌نامه اجرایی ماده (۴۷) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویب‌نامه شماره ۲۸۶۰۹/ت۳۲۸۶۳هـ مورخ ۱۰/۵/۱۳۸۴ به‌عنوان مقررات اجرایی ماده (۹) قانون تنفیذ می‌گردد.

ماده۲۹ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان مجازند مرکز فعالیت خود را در محدوده شهر تهران و دیگر شهرها با رعایت مقررات زیست‌ محیطی مستقر نمایند.

فصل نهم ـ نظارت و گزارش دهی، رسیدگی به اعتراضات و مجازات قانونی

ماده۳۰ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان می‌توانند اعتراض خود را نسبت به عملکرد دستگاه‌های مجری قانون با ارائه مستندات به دبیرخانه شورا ارسال نمایند. دبیرخانه شورا موظف است ظرف یک ماه نسبت به رسیدگی به اعتراضات واصل‌شده اقدام نماید.

ماده۳۱ـ دبیرخانه شورا موظف است جهت ایجاد فرصت‌های برابر و شفاف‌سازی حمایت‌ها و تسهیلات مندرج در این آیین‌نامه نسبت به انتشار آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ذیربط، اسامی دستگاه‌های اجرایی مرتبط و بانک اطلاعاتی شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان برخوردار شده از این تسهیلات از طریق پایگاه جامع اطلاع‌رسانی اقدام کند.

ماده۳۲ـ شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان که از حمایت‌های قانون برخوردار می‌شوند، چنانچه بر اساس گزارش دستگاه اجرایی ذی‌ربط یا نظارت دورهای یا موردی دبیرخانه شورا یا صندوق با کتمان اطلاعات یا ارائه اطلاعات ناصحیح از این حمایت‌ها برخوردار شده باشند یا حمایت‌ها و تسهیلات اعطاشده بر طبق قانون را برای مقاصد دیگری مصرف کرده باشند، با تشخیص دبیرخانه شورا یا صندوق، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از حمایت‌های قانون، با ارجاع به مراجع قانونی ذی‌صلاح، مشمول مجازات‌های موضوع ماده (۱۱) قانون خواهند گردید.

ماده۳۳ـ دبیرخانه شورا مسئولیت پیگیری اجرای این آیین‌نامه را به عهده دارد و مکلف است گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون را هر شش ماه یک‌بار به شورا و مجلس شورای اسلامی ارائه کند.

تگ ها : آئین‌نامه‌ها